Հանրային հեռարձակողը պետք է լինի իսկապես հանրային, ոչ թե իշխանական. Լևոն Քոչարյանի ելույթը ԵԽԽՎ-ում
Լրատվամիջոցների բազմակարծությունը ժողովրդավարության պարզապես զարդը չէ։ Այն այն հիմնական մեխանիզմն է, որի միջոցով քաղաքացին իշխանությունից պահանջում է հաշվետու լինել։ Այս մասին ԵԽԽՎ-ում հայտարարել է ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լևոն Քոչարյանը։
«Այնտեղ, որտեղ տարբեր կարծիքներ ու ձայներ ազատորեն մրցում են, սխալները բացահայտվում են, չարաշահումները՝ լուսաբանվում, իսկ քաղաքացին հնարավորություն է ստանում մի տեսակետը համադրելու մյուսի հետ և սեփական եզրակացությունն անելու։
Երբ այդ բազմազանությունը սահմանափակվում է, ընտրությունները կարող են շարունակվել, բայց աստիճանաբար կորցնել իրենց բուն իմաստը։ Մարդիկ շարունակում են քվեարկել, բայց նրանց ընտրությունը դառնում է ձևական, որովհետև նրանք այլևս չեն ստանում ամբողջական տեղեկատվություն և այլընտրանքային տեսակետներ։
Այս գործընթացը սովորաբար չի սկսվում բացահայտ գրաքննությունից։ Այն սկսվում է ավելի աննկատ ձևով՝ անհարմար հարցը չտալով, այլընտրանքային կարծիքը չհնչեցնելով, իշխանությանը անհարմար փաստը չլուսաբանելով։ Ի վերջո, քաղաքացին պարզապես չի իմանում այն, ինչի մասին իրեն չեն պատմել։
Այս հարցում առավել մեծ պատասխանատվություն է կրում հանրային հեռարձակողը։
Մասնավոր հեռուստաընկերությունը կարող է ունենալ սեփականատեր և իր խմբագրական քաղաքականությունը։ Հանրային հեռարձակողը նման արդարացում չունի։ Այն ֆինանսավորվում է բոլոր քաղաքացիների հարկերով՝ այդ թվում նրանց, ովքեր չեն քվեարկել գործող իշխանության օգտին։
Հետևաբար այդ ֆինանսավորումը նաև պարտավորություն է։ Հանրային հեռարձակողը պարտավոր է ներկայացնել հասարակության մեջ առկա տեսակետների ամբողջ բազմազանությունը, հաղորդել նաև իշխանության համար անհարմար փաստերը և որևէ մեկին մեղադրանք ներկայացնելիս՝ ապահովել նաև մյուս կողմի խոսքի իրավունքը։
Երբ հանրային հեռարձակողը հրաժարվում է այս պարտականությունից, ստացվում է մի իրավիճակ, երբ քաղաքացիները հարկերով ֆինանսավորում են մի կառույցի, որը կարող է տեղեկատվության փոխարեն իրենց մատուցել իշխանության համար հարմար քարոզչություն։
Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության օրինակը դրա լուրջ նախազգուշացումն է։ Այս Վեհաժողովի՝ ընտրությունների դիտարկման վերաբերյալ զեկույցում՝ Doc. 16486 rev, արձանագրվել է, որ հանրային հեռարձակողը ակնհայտ կողմնակալություն է դրսևորել իշխող կուսակցության օգտին՝ հակառակ օրենքով սահմանված իր պարտավորություններին և հանրային առաքելությանը։ Զեկույցում նաև արձանագրվել է, որ դրա հետևանքով ձևավորված մեդիա միջավայրը սահմանափակել է քաղաքացիների՝ տեղեկացված ընտրություն կատարելու հնարավորությունը։
Այստեղ հատկապես երեք երևույթ է մտահոգիչ։
Առաջինը՝ տեղեկատվության չներկայացումն է։ Հակադիր տեսակետներն ու իշխանության համար անհարմար փաստերը պարզապես չեն հայտնվում եթերում։ Այս դեպքում որևէ մեկը բանավեճում չի պարտվում, որովհետև բանավեճ ընդհանրապես չի լինում։
Երկրորդը՝ իրավապահ մարմինների հաղորդագրությունների օգտագործումն է որպես քաղաքական տեղեկատվության հիմնական աղբյուր։ Ընդդիմադիր գործիչների նկատմամբ հարուցված գործերի կամ իրականացվող քննությունների մասին հայտարարությունները հաճախ ներկայացվում են այնպես, կարծես մեղադրանքն արդեն իսկ հաստատված փաստ է՝ առանց մյուս կողմին իր տեսակետը ներկայացնելու հնարավորություն տալու։
Երրորդը խմբագրական անկախության հարցն է։ Հանրային հեռարձակողի գլխավոր քաղաքական հաղորդումը վարում է գործող նախարարներից մեկի ամուսինը։ Նման իրավիճակը, առնվազն, լուրջ հարցեր է առաջացնում հանրային հեռարձակողի խմբագրական անկախության և անաչառության վերաբերյալ։
Բացի այդ, փաստերի ստուգմամբ զբաղվող անկախ կազմակերպություններն արձանագրել են կեղծ սոցիալական մեդիայի հաշիվների ցանցեր, որոնք տարածում և ուժեղացնում են ընդդիմադիր գործիչների դեմ ուղղված հարձակումները։ Այդ հարձակումների մի մասը հասել է նաև հեռուստատեսության ամենադիտվող ժամերին։
Լուծումը պարզ է և վաղուց ձևակերպված է նաև այս Վեհաժողովի կողմից․ հանրային հեռարձակողը պետք է լինի իսկապես հանրային, ոչ թե իշխանական։
Պետք է երաշխավորել դրա անաչառությունը, ապահովել իրական խմբագրական անկախությունը և բացառել այն իրավիճակը, երբ իշխանությունն օգտագործում է հանրային հեռարձակողին որպես սեփական քարոզչական գործիք։
Ժողովրդավարության մեջ քաղաքացին իրավունք ունի ոչ միայն քվեարկելու, այլև տեղեկացված լինելու։ Առանց բազմակարծիք և անկախ լրատվամիջոցների այդ իրավունքը մնում է միայն թղթի վրա»,- նշել է Քոչարյանը։