Հայաստանը կթվայնացնի երկրաբանական տեղեկատվությունն ու հանքարդյունաբերության ոլորտի գործընթացները․ փոխնախարար
Հայաստանը մտադիր է թվային ձևաչափի բերել տասնամյակների ընթացքում կուտակված երկրաբանական տեղեկատվությունը, ինչպես նաև հանքարդյունաբերության ոլորտում թույլտվությունների տրամադրման և ընկերությունների պայմանագրային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողության գործընթացները։ Այս մասին Mining Armenia Forum 2026-ում իր ելույթի ժամանակ ասել է Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների փոխնախարար Ասատուր Վարդանյանը:
Նա նշել է, որ Հայաստանը հարուստ է բնական ռեսուրսներով, իսկ երկրի երկրաբանական ֆոնդում դրանց մասին տեղեկատվությունը կուտակվել է տասնամյակներով։ Սակայն որպեսզի այդ տվյալները վերածվեն ներդրումային հնարավորությունների, դրանք պետք է լինեն հավաստի, մատչելի և ներկայացված հասկանալի լեզվով։ Հենց այս տեղեկատվությունն էլ կդառնա պոտենցիալ ներդրողների համար ելակետային հիմք։
Վարդանյանն ընդգծել է, որ թվայնացումը կառավարության առաջնահերթություններից մեկն է, և հանքարդյունաբերության ոլորտը բացառություն չէ։ Այդ խնդիրը հստակ ամրագրված է կառավարության՝ վերջերս հաստատված 2026–2030 թվականների հնգամյա ծրագրում։
Նրա խոսքով՝ նախարարությունն արդեն նախաձեռնել է ոլորտում առկա գործընթացների տեղափոխումը թվային հարթակներ։ Նախարարության մշակած թվայնացման նախագիծն արժանացել է Թվայնացման խորհրդի հավանությանը։ Պատրաստվել է տեխնիկական առաջադրանքը, հայտարարվել են մրցույթներ, և մոտ ապագայում ակնկալվում է հաղթող կազմակերպությունների որոշումը։ Վարդանյանն առանձնապես ընդգծել է, որ տեխնիկական պահանջների նկատմամբ սահմանված են շատ բարձր չափանիշներ։ Մասնավորապես, նախատեսվում է ներգրավել միջազգային փորձագետների, որոնք ունեն այս ոլորտում զգալի փորձ։
Ըստ փոխնախարարի՝ երկրաբանական տեղեկատվության թվայնացումը չի սահմանափակվելու առկա նյութերը պարզապես էլեկտրոնային ձևաչափի փոխադրելով։ Նախատեսվում է դրանց խոր մշակում, իսկ տվյալներն ինքնին հասանելի կլինեն նաև օտար լեզուներով, որպեսզի դրանցից կարողանան օգտվել պոտենցիալ ներդրողները։ Դա ներդրողներին հնարավորություն կտա ստանալ նախնական գնահատման համար անհրաժեշտ ելակետային տեղեկատվություն, այնուհետև կատարել հետագա քայլեր այն ուղղություններով, որոնք կհետաքրքրեն նրանց։
Վարդանյանը շեշտել է, որ երկրաբանական տեղեկատվության թվայնացումը չի հանգում միայն տվյալների բազայի ստեղծմանը։ Նախարարությունը մտադիր է թվային ձևաչափի բերել բոլոր համապատասխան գործընթացները, ներառյալ թույլտվությունների տրամադրումը։ Փոխնախարարը խոստովանել է, որ ներկայում գործող «մեկ պատուհանի» սկզբունքը լիարժեք չի աշխատում, և դրա իրականացման մեջ կան խնդիրներ։ Թվայնացման շրջանակում նախատեսվում է նաև թվային գործիքների միջոցով ապահովել ընկերությունների կողմից իրենց պայմանագրային պարտավորությունների կատարման վերահսկողությունը։ Բացի դրանից, տեղեկատվության փոխանակումը կիրականացվի համապատասխան հարթակների միջոցով։
Վարդանյանի գնահատմամբ՝ այս միջոցները էապես կբարձրացնեն հանքարդյունաբերության ոլորտի թափանցիկությունը և կնպաստեն պոտենցիալ ներդրողների ներգրավմանը։
Նշենք, որ Mining Armenia Forum 2026-ի համակազմակերպիչներն են «Հանքարդյունաբերական ֆորում» զարգացման հիմնադրամը և Հայաստանի հանքարդյունաբերության և մետալուրգիայի ասոցիացիան։ Երրորդ անգամ անցկացվող ֆորումի ռազմավարական հովանավորներն են Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը և Lydian Armenia ընկերությունը, իսկ գլխավոր հովանավորները՝ Ամերիաբանկը և «Թեղուտ» ՓԲԸ-ն։