ԻԻՀ ԱԳՆ հայտարարությունը՝ ՄԱԳԱՏԷ-ի կառավարիչների խորհրդի կողմից Իրանի խաղաղ միջուկային ծրագրի վերաբերյալ ընդունված բանաձևի կապակցությամբ
ԻԻՀ ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ ՄԱԳԱՏԷ-ի կառավարիչների խորհրդում ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի կողմից կազմակերպության անդամ պետությունների վրա գործադրված ճնշման արդյունքում ընդունված հակաիրանական բանաձևն անօրինական է և անհիմն, գրում է parstoday.ir-ը:
Բանաձևը մշակելու և գործակալության կառավարիչների խորհրդին պարտադրելու գործում երեք եվրոպական երկրների և ԱՄՆ-ի գործողությունները նրանց անպատասխանատու մոտեցման և գործակալությունը որպես Իրանի վրա ճնշում գործադրելու գործիք օգտագործելու հերթական ապացույցն է։
Բանաձևը, որն ընդունվել է՝ օգտվելով Կառավարիչների խորհրդում Արևմտյան խմբի և նրա կողմնակիցների թվային գերազանցությունից և առանց անդամ պետությունների գրեթե կեսի աջակցության, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի երկու մշտական անդամների դեմ լինելու պայմաններում, խախտում է «Չտարածման մասին» պայմանագրի հիմնարար սկզբունքները, որոնք երաշխավորում են խաղաղ նպատակներով միջուկային էներգիան օգտագործելու՝ պայմանագրի անդամ պետությունների անքակտելի իրավունքի հարգումը, և կրկնում Անվտանգության խորհրդի հնացած բանաձևերում պարունակվող անօրինական պահանջները՝ հարստացումը կասեցնելու վերաբերյալ։
Իրավական առումով, Կառավարիչների խորհուրդը որևէ լիազորություն չունի վերականգնելու ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ժամկետանց բանաձևերը: Եվրոեռյակի և Միացյալ Նահանգների կողմից Կառավարիչների խորհրդին նման լիազորություններ տալը վկայում է Գործակալության ընթացակարգերի և կանոնակարգերի նկատմամբ նրանց անբարեխղճության և անպատասխանատու վարքագծի մասին։
Եվրոեռյակի և ԱՄՆ-ի համառությունը՝ կրկնելու անօրինական գործողությունները՝ ՄԱԿ-ի ԱԽ շրջանակներում, չարաշահելով ՀԳՀԾ վեճերի լուծման մեխանիզմը, կառաջացնի իրավական խառնաշփոթ և տարաձայնություններ միջազգային կառույցներում, և կբացահայտի չտարածման ռեժիմի հիմքերը, արդյունքում վարկաբեկելով այն։
Գործակալության կողմից ընդունված բանաձևի բովանդակությունը վկայում է Միացյալ Նահանգների կողմից ահաբեկչության և երեք եվրոպական երկրների կեղծիքների մասին: Մինչդեռ նույնիսկ Գործակալության գլխավոր տնօրենը GOV/2025/65 զեկույցում ընդունել է, որ Գործակալության կողմից Իրանի որոշ միջուկային օբյեկտներում ստուգումների կասեցումը Միացյալ Նահանգների և Սիոնիստական ռեժիմի հարձակումների ուղղակի հետևանքն է։ Սակայն բանաձևի հեղինակները միտումնավոր խուսափել են այս փաստին նույնիսկ չնչին հղում կատարելուց։
ԱՄՆ-ն, որպես վերջին 10 տարիների ընթացքում Իրանի միջուկային հարցի շուրջ ճգնաժամ ստեղծած կողմ, բացի 2018 թվականին ՀԳՀԾ-ից միակողմանի և անօրինական դուրս գալուց, հարձակում է իրականացրել Գործակալության պաշտպանության տակ գտնվող իրանական միջուկային օբյեկտների վրա և համարվում է ստեղծված իրավիճակի գլխավոր մեղավորը։ Գերմանիան, Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան նույնպես պետք է պատասխանատվություն կրեն իրենց գործողությունների հետևանքների համար՝ ՀԳՀԾ-ի պարտավորությունների շարունակական խախտումների պատճառով, հատկապես 2018 թվականի մայիսից սկսած, իսկ այս տարի Իրանի միջուկային օբյեկտների վրա հարձակումներում ԱՄՆ-ին ու Իսրայելին միանալու և «Ձգանի մեխանիզմի» ակտիվացման գործընթաց սկսելու համար։ Նման պայմաններում Կառավարիչների խորհրդի չորս անդամների պահանջներն Իրանից, հարցում, ոչ այլ ինչ են, քան փաստերի չարամիտ աղավաղում։
Անտեսելով Իրանի պատասխանատու և բարեխիղճ գործողությունները՝ Եվրոեռյակը և ԱՄՆ-ն խաթարել են Իրանի և ՄԱԳԱՏԷ-ի միջև համագործակցությունը և ստիպել Իրանին սեպտեմբերի 9-ի հայտարարել դրա դադարեցման մասին։
Հարկ է նշել, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը սեպտեմբերի 9-ին ստորագրել է նոր իրավիճակում Գործակալության հետ փոխգործակցության փոփոխության մասին օրենք, և դրա հիման վրա վերսկսել է Գործակալության հետ համագործակցության գործընթացը՝ հնարավորություն տալով ստուգել որոշ միջուկային օբյեկտներ։