ՀՀ նախագահի ինստիտուտը՝ թափանցիկության և արդյունավետության ճգնաժամում. «Ժողովուրդ»
«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Հայաստանի Հանրապետությունը խորհրդարանական կառավարման համակարգի անցնելուց հետո նախագահի ինստիտուտը վերածվեց հիմնականում ներկայացուցչական կառույցի։ Սակայն նույնիսկ այդ սահմանափակ լիազորությունների պայմաններում հանրությունն իրավունք ունի ակնկալելու հաշվետվողականություն, թափանցիկություն և տեսանելի գործունեություն։ Այսօր, սակայն, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի գործունեության ուսումնասիրությունը բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում։
Առաջին խնդիրը թափանցիկության պակասն է։ «Ժողովուրդ» օրաթերթը բացահայտեց, որ ՀՀ նախագահի պաշտոնական կայքում հրապարակվող տեղեկատվությունը սահմանափակ է և հաճախ չի տալիս ամբողջական պատկերացում, թե ինչպես են ծախսվում պետական միջոցները։ Գնումների վերաբերյալ վերջին հասանելի տեղեկությունները վերաբերում են դեռևս տարվա սկզբին կատարված մի քանի գնումների․ տվյալների հավաքման և դասակարգման ծառայության համար ծախսվել է 720 հազար դրամ, ապահովագրական ծառայությունների համար՝ 221 հազար դրամ։ Դրանից հետո նոր տեղեկություններ գրեթե չեն հրապարակվել, ինչը դժվարացնում է հանրային վերահսկողությունը պետական միջոցների օգտագործման նկատմամբ։
Թափանցիկության խնդիրը հատկապես ակնհայտ է այն պայմաններում, երբ նախագահի աշխատակազմը ֆինանսավորվում է պետական բյուջեից։ Հանրությունը պետք է կարողանա պարզել, թե ինչ ծրագրեր են իրականացվում, ինչ ծառայություններ են ձեռք բերվում և ինչ արդյունքներ են ապահովվում այդ ծախսերի դիմաց։ Սակայն առկա տեղեկատվությունը թույլ չի տալիս նման գնահատական տալ։
Երկրորդ խնդիրը գործունեության բովանդակային աղքատությունն է։ Նախագահի պաշտոնական կայքում հրապարակվող նորությունների զգալի մասը բաղկացած է շնորհավորական և ցավակցական ուղերձներից։ Օրինակ՝ կայքում հունիսի 17-ի հրապարակումներից մեկը վերաբերում է Իսլանդիայի ազգային տոնի առթիվ հղված շնորհավորական ուղերձին, իսկ վերջին շրջանի հրապարակումներում գերակշռում են տարբեր երկրների ղեկավարներին ուղղված շնորհավորանքները։
Իհարկե, պետության ղեկավարի ներկայացուցչական գործառույթների մաս է կազմում միջազգային տոների առիթով շնորհավորանքներ հղելը։ Սակայն հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք սա՞ է նախագահի ինստիտուտի հիմնական և ամենատեսանելի գործունեությունը։ Երբ պետական կառույցի տեղեկատվական հոսքը մեծամասամբ կազմված է արձանագրային հաղորդագրություններից, դժվար է հասկանալ, թե ինչ հավելյալ արժեք է ստեղծվում հանրության համար։
Խնդիրը միայն նախագահի անձը կամ գործող աշխատակազմը չէ։ Խնդիրը ինստիտուցիոնալ է։ Եթե նախագահի ինստիտուտն ունի տարեկան բյուջե, աշխատակազմ և վարչական ռեսուրսներ, ապա հասարակությունը պետք է տեսնի ոչ միայն շնորհավորական ուղերձներ, այլ նաև նախաձեռնություններ, վերլուծություններ, հանրային քաղաքականության վերաբերյալ դիրքորոշումներ, հասարակական խնդիրների շուրջ քննարկումներ և հաշվետվողական գործունեություն։
Այս իրավիճակում բնական հարց է ծագում․ եթե նախագահի ինստիտուտը փաստացի սահմանափակվում է արարողակարգային և խորհրդանշական գործառույթներով, ապա արդյո՞ք ներկայիս ծավալով պահպանվող կառույցը համապատասխանում է արդյունավետ պետական կառավարման սկզբունքներին։ Իսկ եթե ինստիտուտը կարևոր դեր ունի, ապա ինչո՞ւ այդ դերը չի արտահայտվում հանրությանը հասանելի, չափելի և թափանցիկ գործունեությամբ։
Ժողովրդավարական պետությունում ցանկացած պետական մարմին պետք է ոչ միայն գոյություն ունենա, այլ նաև հիմնավորի իր անհրաժեշտությունը՝ արդյունքներով, հաշվետվողականությամբ և բաց աշխատանքով։ ՀՀ նախագահի ինստիտուտի դեպքում այս երեք բաղադրիչների շուրջ հարցերը շարունակում են մնալ անպատասխան»։
Մանրամասները՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում: