Չինաստանը Երևանի COP17-ում ներկայացրել է կենսաբազմազանության պահպանման վերաբերյալ իր առաջարկները
Ինձ համար շատ հաճելի է գտնվել այստեղ՝ գեղեցիկ Երևանում, COP17-ի շրջանակում անցկացվող առաջնորդների գագաթնաժողովում։ Չինաստանի անունից ցանկանում եմ անկեղծ շնորհակալություն հայտնել Հայաստանին սիրալիր հրավերի և այս համաժողովի գերազանց կազմակերպման համար։ Այս մասին COP17-ի շրջանակում «Կենսաբազմազանության առաջնորդներ» գագաթնաժողովի ընթացքում հոկտեմբերի 16-ին հայտնել է Չինաստանի էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի նախարար Հուան Ժունցյուն։
«Կենսաբազմազանությունը մարդկության գոյատևման և զարգացման կարևորագույն հիմքն է։ Լինելով COP15-ի նախագահող երկիր՝ Չինաստանը ցուցաբերել է առավելագույն քաղաքական կամք և ձեռնարկել ամենավճռական քայլերը՝ նախաձեռնելով պատմական Կունմին-Մոնրեալի կենսաբազմազանության գլոբալ շրջանակային ծրագրի ընդունումը։ Այս փաստաթուղթը դարձել է գլոբալ մակարդակում կենսաբազմազանության պահպանման ճանապարհային քարտեզը մինչև 2030 թվականը և ավելի հեռանկարային ժամանակահատվածի համար։ Վերջին չորս տարիներին այս ծրագրի իրականացման շնորհիվ համաշխարհային հանրության քաղաքական կամքը կենսաբազմազանության պահպանման հարցերում զգալիորեն ամրապնդվել է։
Բոլոր մասնակից կողմերն ակտիվորեն աշխատում են այս ոլորտում իրենց ռազմավարությունների, գործողությունների ծրագրերի և ազգային թիրախային ցուցանիշների թարմացման ուղղությամբ։
Մենք ուրախ ենք արձանագրել էկոհամակարգերի գլոբալ վերականգնման և պահպանության ոլորտում դրական տեղաշարժերը. ավելի քան 100 միլիոն հեկտար հողեր գտնվում են վերականգնման գործընթացում կամ կառավարվում են դրանց վիճակի բարելավմանն ուղղված միջոցներով։
Ակնկալվում է, որ հատուկ պահպանվող բնական տարածքների մասնաբաժինը կգերազանցի ցամաքի ընդհանուր մակերեսի 20 տոկոսը։ Վերահսկվող վայրի կենդանիների տեսակների կեսի պոպուլյացիաները ցուցաբերում են կայուն աճ։ Հեռահար զննման տվյալները ցույց են տալիս, որ վերջին տասնամյակում աշխարհում էկոլոգիական ամբողջականություն ունեցող բնական տարածքների կորստի տեմպերը կրճատվել են մեկ երրորդով, անտառահատումների տեմպերը՝ մեկ հինգերորդով, իսկ մանգրային անտառների տարածքն աճել է։
Աշխարհի 33 խոշորագույն մեգապոլիսների երկու երրորդում աճել է «կապույտ» և «կանաչ» տարածքների մասնաբաժինը։
Վերջին տարիներին, առաջնորդվելով Սի Ծինփինի էկոլոգիական քաղաքակրթության գաղափարներով, Չինաստանն ընդունել և ներդրել է Էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի օրենսգիրքը, աշխարհում առաջինն է սահմանել էկոհամակարգերի պաշտպանության «կարմիր գծերի» համակարգը, արագացրել է հատուկ պահպանվող բնական տարածքների համակարգի ստեղծումը, որի հիմքում ազգային պարկերն են, ինչպես նաև իրականացրել է կենսաբազմազանության պահպանության խոշորածավալ ծրագրեր։ Չինաստանում 40 տարի անընդմեջ դիտվում է անտառների տարածքի և փայտանյութի պաշարների ծավալի աճ, մինչդեռ ավազներով ծածկված անապատացած հողերի տարածքը երկար տարիներ շարունակ կրճատվում է։
Տակլա-Մական անապատի շուրջ ստեղծվել է 3 050 կիլոմետր երկարությամբ էկոլոգիական պաշտպանական գոտի։ Մանգրային անտառների տարածքը հասել է 31 700 հեկտարի, ինչը 44 տոկոսով ավելի է, քան դարասկզբին։ Չինաստանում պահպանության տակ գտնվող վայրի բուսական և կենդանական աշխարհի առանցքային տեսակների ավելի քան 80 տոկոսն ապահովված է արդյունավետ պահպանությամբ։ Գրեթե 500 տեսակի վայրի կենդանիների և բույսերի համար սպառնալիքի մակարդակը նվազել է, ավելի քան 300 հազվագյուտ և անհետացման վտանգի տակ գտնվող տեսակների թվաքանակը կայուն աճում է։ Բացի այդ, կենսաբազմազանության ոլորտում Կունմին-Մոնրեալի գլոբալ շրջանակային ծրագրի և «կանաչ գոտու» ու «կանաչ ճանապարհի» համատեղ ստեղծման նախաձեռնության իրականացման շրջանակում Չինաստանը բոլոր մասնակից կողմերի հետ միասին գործադրում է բոլոր ջանքերը՝ այս ծրագրի դրույթների կատարման համար։
Չինաստանը նախաձեռնել է Կունմինի կենսաբազմազանության հիմնադրամի ստեղծումը՝ ներդնելով 1,5 միլիարդ յուան։ Հիմնադրամի միջոցների հաշվին ֆինանսավորվել է 31 ծրագիր, որն ընդգրկել է 45 երկիր, և դա զարգացող պետություններին իրական օգնություն է ցուցաբերել բնապահպանության ոլորտում նրանց կարողությունների ամրապնդման գործում։
Գնահատելով այս ձեռքբերումները՝ մենք պետք է սթափ գնահատենք իրավիճակը։ Կունմինի հիմնադրամի իրականացման ժամկետի կեսն արդեն անցել է, սակայն իրական արդյունքների և նախատեսված նպատակների ու ապագայի տեսլականի միջև դեռևս պահպանվում է խզումը։
«30-ը՝ 30-ին» նպատակի ուղղությամբ առաջընթացը (մինչև 2030 թվականը ցամաքի 30 տոկոսը և ջրային տարածքների 30 տոկոսը վերցնել պահպանության տակ) հետ է մնում ժամանակացույցից. կատարվել է միայն ցամաքի պահպանության թիրախների 60 տոկոսը և ծովային տարածքների պահպանության՝ 30 տոկոսը։
Գլոբալ մասշտաբով շարունակում է պահպանվել կենսաբազմազանության պահպանության միջոցառումների ֆինանսավորման հսկայական պակասուրդը։ Էկոհամակարգերի դեգրադացիան հիմնարար մակարդակում կանգնեցնել չի հաջողվել։ Տասնյակ հազարավոր տեսակներ գտնվում են անհետացման սպառնալիքի տակ։ Սուր խնդիրներ են մնում բնական ռեսուրսների չկարգավորվող օգտագործումը և ինվազիվ օտարածին տեսակների տարածումը։
Միջազգային հանրությունը պետք է ամրապնդի կոնսենսուսն ու համագործակցությունը, ինչպես նաև ընդունի համակարգային և փոխակերպող միջոցներ՝ սահմանված նպատակներին ժամանակին հասնելու համար։
Այս կապակցությամբ Չինաստանը ցանկանում է բոլոր պայմանավորվող կողմերի քննարկմանը ներկայացնել երեք առաջարկ։ Նախ՝ պետք է պահպանել վճռականությունը և կենտրոնանալ կոնկրետ գործողությունների վրա։ Անհրաժեշտ է արագացնել ռեսուրսների մոբիլիզացման և կարողությունների զարգացման պարտավորությունների կատարումը, առաջ մղել ազգային ռազմավարական գործողությունների ծրագրերը և Կունմինի հիմնադրամի նպատակները վերածել ազգային քաղաքականության ու գործնական միջոցների։
Երկրորդ՝ պետք է ձգտել փոխշահավետ համագործակցության։ Մենք պետք է հավատարիմ մնանք իրական բազմակողմ փոխգործակցության սկզբունքներին, մեծացնենք զարգացող երկրների ֆինանսական և տեխնոլոգիական աջակցությունը, ինչպես նաև նպաստենք Կունմինի հիմնադրամի լիարժեք, հավասարակշռված և արդյունավետ իրականացմանը։
Երրորդ՝ անհրաժեշտ է զարգացնել կառավարման այնպիսի մոդել, որում ներգրավված է շահագրգիռ կողմերի լայն շրջանակ, և իրականացնել խորքային փոխակերպումներ։
Անհրաժեշտ է կատարելագործել կառավարման մեխանիզմը, որը միավորում է կառավարության, բիզնեսի, հասարակական կազմակերպությունների և բնակչության ջանքերը, ամրապնդել միջգերատեսչական համակարգումն ու քաղաքականության համաձայնեցվածությունը, ինչպես նաև բարձրացնել զարգացման կայունությունը՝ կենսաբազմազանության ավելի արդյունավետ պահպանության հաշվին։
Կենսաբազմազանության պահպանումը ողջ մարդկության ընդհանուր պատասխանատվությունն ու առաքելությունն է։ Չինաստանը պատրաստ է բոլոր կողմերի հետ աշխատել գլոբալ նպատակներին հասնելու ուղղությամբ՝ գործնական քայլերով, և իր ներդրումն ու փորձը բերել Երկրի վրա ողջ կյանքի համար ընդհանուր ապագայի կառուցմանը», — նշել է Ժունցյուն։